Przyczyny zakupoholizmu

przyczyny zakupoholizmu

Jak wi臋kszo艣膰 uzale偶nie艅 r贸wnie偶 zakupoholizm ma swoje pod艂o偶e, a sam na艂贸g kupowania nie powstaje z dnia na dzie艅. Zakupoholik potrafi funkcjonowa膰 przez lata, zanim jego sytuacja stanie si臋 na tyle beznadziejna, i偶 b臋dzie potrzebowa艂 pomocy z zewn膮trz. W poni偶szym tek艣cie spr贸buj臋 wymieni膰 kluczowe przyczyny zakupoholizmu, kt贸rych znajomo艣膰 powinna pom贸c w odnalezieniu obszar贸w, nad kt贸rymi warto pracowa膰. Ka偶da terapia uzale偶nie艅 behawioralnych d膮偶y do odkrycia przyczyn, kt贸re wywo艂uj膮 destrukcyjne zachowania. Dopiero ich odkrycie i zrozumienie otwiera miejsce do pracy i wypracowanie nowych zachowa艅.

Czym jest zakupoholizm?

W najwi臋kszym skr贸cie jest to uzale偶nienie od czynno艣ci (kupowania), a nie jak w to ma miejsce w przypadku wi臋kszo艣ci znanych uzale偶nie艅 od substancji: nikotyny, alkoholu, substancji psychoaktywnych, lek贸w np. przeciwb贸lowych. Problem zakupoholizmu dotyka coraz wi臋kszej cz臋艣ci spo艂ecze艅stwa, a pomimo tego zazwyczaj jest mocno lekcewa偶ony. Tymczasem kompulsywne robienie zakup贸w to bardzo cz臋sto rozpaczliwa pr贸ba radzenia sobie osoby uzale偶nionej z r贸偶nego rodzaju problemami 偶ycia codziennego si臋gaj膮cymi niekiedy nawet dzieci艅stwa. Taka perspektywa wskazuje jednoznacznie, i偶 przyczyny zakupoholizmu mog膮 pozostawa膰 nieco u艣pione przez lata, aby da膰 o sobie zna膰 w doros艂o艣ci ze zdwojon膮 si艂膮.

Jak rozpozna膰 zakupoholizm?

Podstaw膮 do rozpoznania zakupoholizmu jest u艣wiadomienie sobie, 偶e kompulsywne robienie zakup贸w nie ma nic wsp贸lnego z faktycznymi potrzebami do posiadania przedmiot贸w a dzia艂a na nas raczej jak lekarstwo na r贸偶nego rodzaju trudno艣ci w 偶yciu codziennym. Problem w tym, 偶e osoba chora potrafi doskonale wyt艂umaczy膰 ka偶dy kolejny zakup i nie widzi problemu w tym, 偶e ilo艣膰 wydawanych pieni臋dzy na ekstra rzeczy ju偶 dawno wymkn臋艂a si臋 jej spod kontroli. Pora przyjrze膰 si臋 co mo偶e by膰 tego powodem? Niewykluczone, 偶e owych przyczyn jest wi臋cej ni偶 poni偶ej wymienione, ale chodzi tu o pokazanie pewnego przekroju problem贸w.

Poznajmy zatem cz臋sto spotykane przyczyny zakupoholizmu i ich pod艂o偶e

Niskie poczucie w艂asnej warto艣ci

Pierwsz膮 na li艣cie i jednocze艣nie chyba najcz臋艣ciej wskazywan膮 przyczyn膮 zakupoholizmu jest tzw. zaburzony obraz siebie, m贸wi膮c inaczej niskie poczucie w艂asnej warto艣ci. Osoby, kt贸re si臋 z tym zmagaj膮, wyrabiaj膮 w sobie negatywny nawyk polegaj膮cy m.in. na robieniu zakup贸w, aby polepszy膰 sw贸j wizerunek, poczu膰 si臋 pewniej, bardziej zauwa偶onym etc. Osoba uzale偶niona bardzo cz臋sto nie zdaje sobie sprawy, 偶e jest to droga donik膮d, gdy偶 偶adna z zakupionych rzeczy nie jest w stanie zmieni膰 jej warto艣ci na d艂u偶ej ni偶 tylko chwila. Jak by tego by艂o ma艂o, zakupoholik cz臋sto ma poczucie winy po kolejnej wyprawie na 鈥瀞hoping鈥, co jeszcze bardziej pogarsza jego obraz. Nast臋pnie mamy chwil臋 przerwy i powr贸t do kolejnych zakup贸w. Psychoterapia 鈥 a dok艂adnie rzecz m贸wi膮c, leczenie zakupoholizmu bardzo cz臋sto zaczyna si臋 w艂a艣nie od pracy nad obrazem pacjenta w jego oczach. Szuka si臋 jego mocnych stron, uczy asertywno艣ci, t艂umaczy si臋 jak radzi膰 sobie w stanach pogorszenia nastroju itd.

Uzale偶nienie od zakup贸w jako skutek nieumiej臋tno艣ci radzenia sobie z negatywnymi emocjami, niepowodzeniami, sytuacjami stresowymi

Nie oszukujmy si臋. Wsp贸艂czesny 艣wiat nie oszcz臋dza nam stresu. I o ile nie mo偶emy go wyeliminowa膰, to mo偶emy nauczy膰 si臋 go kontrolowa膰 na tyle, aby nie robi艂 on spustoszenia w naszym 偶yciu, lub 鈥 co gorsza 鈥 nie kierowa艂 nas w kierunku na艂og贸w: papieros贸w, alkoholu czy w zakupoholizm w艂a艣nie. Uzale偶nienie od dokonywania zakup贸w w celu roz艂adowania silnego wewn臋trznego napi臋cia to obok ch臋ci poprawy poczucia warto艣ci bardzo powa偶ny sygna艂 to tego, aby skorzysta膰 z terapii uzale偶nie艅. Wprawdzie terminy takie jak psychoterapia, psychiatra, wci膮偶 budz膮 w Polsce du偶o negatywnych skojarze艅, to nie ulega w膮tpliwo艣ci, 偶e specjalista od uzale偶nie艅 behawioralnych jest w stanie rozpozna膰 objawy zakupoholizmu i pom贸c pacjentowi wyj艣膰 na prost膮. Mo偶na wprawdzie pr贸bowa膰 r贸偶nych technik relaksacyjnych: od medytacji, przez jog臋, a偶 po hipnoz臋. Wszystko to powinno by膰 jednak skonsultowane z lekarzem.

Zaburzone relacje rodzinne na linii dziecko 鈥 rodzice

Uzale偶nienie od zakup贸w w powszechnej opinii dotyczy os贸b doros艂ych. Tymczasem mamy coraz wi臋cej danych m贸wi膮cych o tym, i偶 zakupoholizm zaczyna si臋 cz臋sto w okresie nastoletnio艣ci i jest bezpo艣rednim nast臋pstwem niew艂a艣ciwych relacji rodzinnych np. braku ciep艂a, braku zainteresowania dzieckiem. Innym z niepo偶膮danych zachowa艅, kt贸re przejawiaj膮 rodzice wobec dzieci, jest kupowanie rzeczy zamiast po艣wi臋cania czasu swoim pociechom. Kolejnym negatywnym przyk艂adem wychodz膮cym bezpo艣rednio od rodzic贸w jest nie艣wiadome budowanie w dzieciach skojarzenia, 偶e zakupy to najlepsza forma sp臋dzenia wolnego czasu, a nowa rzecz, ciuch gad偶et to najlepsza recepta na popraw臋 nastroju. Dziecko dorastaj膮c z takim wzorcem, jest niejako ukierunkowywane na kupowanie.

Pr贸ba zabicia tzw. nudy zakupami to chyba jedna z najgorszych opcji

Cho膰 mo偶e by膰 trudno w to uwierzy膰, recept膮 na nud臋 u cz臋艣ci os贸b jest chodzenie po sklepach. W takim przypadku potrzebna jest praca u podstaw. Jest mn贸stwo ciekawszych, zdrowszych i przede wszystkim darmowych form sp臋dzenia czasu ni偶 odwiedzanie kolejnych sklep贸w czy to stacjonarnych, czy internetowych.
Za ka偶dym razem, gdy dopada Ci臋 nuda, zastan贸w si臋, co innego ni偶 zakupy mo偶esz porobi膰? W takich sytuacjach bardzo przydaje si臋 lista rzeczy do zrobienia, na kt贸re zwykle nie mamy czasu. Mo偶e to by膰, chocia偶by przejrzenie ksi膮偶ek, kt贸re s膮 nieprzeczytane i zalegaj膮 od lat na p贸艂kach. By膰 mo偶e masz babci臋, cioci臋, do kt贸rej dzwonisz od czasu do czasu, ale zwykle o tym zapominasz. Pomys艂贸w mo偶e by膰 mn贸stwo. Pono膰 inteligentny cz艂owiek nigdy si臋 nie nudzi. We藕 to sobie do serca. A je艣li bliskie jest ci powiedzenie, 偶e czasem nuda ka偶demu si臋 przyda, utnij sobie drzemk臋, wyjd藕 na spacer czy chocia偶by posied藕 na balkonie i popatrz na otoczenie. Wszystko to b臋dzie lepsze ni偶 kolejne wyj艣cie do sklepu.

przyczyny zakupoholizmu

Ub贸stwo lub wr臋cz przeciwnie wychowanie w zamo偶nym domu

Te pozornie dwie skrajno艣ci s膮 ze sob膮 powi膮zane. Ub贸stwo wyniesione z dzieci艅stwa w doros艂ym 偶yciu mo偶e wywo艂a膰 wydawanie pieni臋dzy na przedmioty, na kt贸re dan膮 osob臋 nigdy nie by艂o sta膰. M贸wimy w贸wczas o rekompensowaniu sobie brak贸w z przesz艂o艣ci. Z kolei wychowywanie w bardzo zamo偶nym domu mo偶e wytworzy膰 w g艂owie przysz艂ego zakupoholika naturalne skojarzenie zakup贸w z przyjemno艣ci膮. Zakupy nale偶膮 m.in. do sta艂ych form sp臋dzania wolnego czasu, przy czym, je艣li nie wywo艂uje to negatywnych konsekwencji finansowych, comiesi臋czne rachunki s膮 regulowane na czas, stan taki mo偶e trwa膰 latami.

Osoba uzale偶niona od zakup贸w mo偶e cierpie膰 na zaburzenia nastroju spowodowane niew艂a艣ciwym poziomem kluczowych hormon贸w

Dla przypomnienia, za nasz nastr贸j, samopoczucie, optymizm odpowiada w du偶ej mierze m.in. serotonina.
Jej niedob贸r mo偶e mie膰 fatalne skutki, szczeg贸lnie w d艂u偶szym terminie. Nie jest tajemnic膮, i偶 niski poziom tego neuroprzeka藕nika (hormonu szcz臋艣cia) wyst臋puje u os贸b z depresj膮, stanami d艂ugotrwa艂ego obni偶enia nastroju, jego zmienno艣ci itd. Dlatego dobra terapia uzale偶nie艅 nie powinna pomin膮膰 tak kluczowych kwestii, jak w艂a艣ciwy poziom serotoniny oraz kortyzolu, czyli hormonu stresu w organizmie pacjenta. Maj膮 one bowiem wp艂yw na uk艂ad nerwowy, a co za tym idzie na lepszy nastr贸j i spokojniejsze nerwy. Pami臋tamy z poprzedniego punktu, 偶e niekontrolowane kupowanie miewa swoje pod艂o偶e w ch臋ci roz艂adowania wewn臋trznego napi臋cia.

Ci膮g艂膮 potrzeb臋 kupowania kreuj膮 r贸wnie偶 media zach臋caj膮c spo艂ecze艅stwo do nieskr臋powanego konsumpcjonizmu

Nie oszukujmy si臋. Opr贸cz wymienionych powy偶ej czynnik贸w wewn臋trznych lub p艂yn膮cych z naszego najbli偶szego otoczenia (rodzice) ka偶dego dnia jeste艣my poddawani wp艂ywom r贸偶nego rodzaju przekazu reklamowemu. Telewizja, billboardy, a szczeg贸lnie internet atakuj膮 nas has艂ami: wyprzeda偶, promocja. Do tego dochodz膮 social media, kt贸re odrywaj膮 ogromn膮 rol臋 w kszta艂towaniu obrazu siebie. Za ich pomoc膮 niestety 贸w obraz staje si臋 niestety gorszy ni偶 w rzeczywisto艣ci. W por贸wnaniu z 鈥瀒nnymi鈥 nasze 偶ycie nie wygl膮da tak atrakcyjnie.

Kupnoholizm mo偶na okre艣li膰 syndromem XXI wieku

Jak wida膰, przyczyny zakupoholizmu mog膮 mie膰 bardzo zr贸偶nicowane pod艂o偶e. Uzale偶nienie od kupowania bywa nazywane na艂ogiem XXI wieku. Nigdy wcze艣niej nie dzia艂a艂o na nas tak wiele si艂 jednocze艣nie m.in. presja otoczenia, stres, walka o status, zalew reklam przy jednoczesnej 艂atwo艣ci dokonywania zakup贸w. Nowoczesne formy p艂atno艣ci (karty kredytowe, p艂atno艣ci odroczone) daj膮 mo偶liwo艣膰 robienia zakup贸w, nawet je艣li nasze konto 艣wieci pustk膮. Nie trzeba chyba przekonywa膰, 偶e to jedna z przyczyn tego, i偶 uzale偶nienie od kupowania dotyczy coraz wi臋kszej cz臋艣ci spo艂ecze艅stwa. Mog膮c kupi膰 co艣 w spos贸b impulsywny, pod wp艂ywem chwili odpada nam tzw. planowanie zakup贸w, kt贸re jest cz臋sto zalecane jako dobry spos贸b na ograniczenie zakup贸w.

Na szcz臋艣cie r贸wnie偶 i w Polsce problem zakupoholizmu jest powoli zauwa偶any. Dobra wiadomo艣膰 jest taka, 偶e wdro偶ona we w艂a艣ciwym czasie terapia leczenia uzale偶nie艅 pozwala na odzyskanie kontroli nad w艂asnym 偶yciem. Jest ono bez w膮tpienia zbyt pi臋kne, aby marnowa膰 je na otaczanie si臋 kolejnymi rzeczami, zamiast m贸c si臋 nim cieszy膰 i prze偶ywa膰 kolejne dni.

Podoba艂 Ci si臋 ten tekst? Serdecznie zapraszam do zapoznania si臋 z tre艣ci膮 e-booka 馃摎 mojego autorstwa.馃憞

jak mniej kupowa膰 e-book

Jak mniej kupowa膰” to ksi膮偶ka, dla ka偶dego, kto 艂apie si臋 na tym, 偶e kupuje za du偶o i zaczyna to dla niego stanowi膰 problem.

To 29 rozdzia艂贸w i blisko 180 stron, na kt贸rych czytelnik otrzyma informacje na temat mechanizm贸w konsumpcjonizmu i mn贸stwo praktycznych porad jak z nimi walczy膰 na co dzie艅.

Profesjonalna redakcja, korekta i sk艂ad, nada艂y mu wyj膮tkowej, przejrzystej formy i uczyni艂y zawart膮 w nim tre艣膰 niezwykle przejrzyst膮 i mi艂膮 w odbiorze.

E-book dost臋pny jest w trzech formatach: PDF, EPUB, MOBI

Sprawd藕 wi臋cej szczeg贸艂贸w

Mo偶esz r贸wnie偶 polubi膰

Dodaj komentarz